Asfiksja u noworodka

Asfiksja u noworodka

Asfiksja okołoporodowa, czyli niedobór tlenu w okresie okołoporodowym, jest częstą przyczyną uszkodzenia mózgu noworodka. Uszkodzenia mózgu i inne powikłania wynikające z asfiksji okołoporodowej nazywane są “urazami okołoporodowymi“.

Jeśli dziecko nie ma wystarczającej ilości tlenu we krwi lub jeśli przepływ krwi do mózgu jest ograniczony, może ono urodzić się niedotlenione. W przypadku zdiagnozowania u noworodka encefalopatii niedotlenieniowo-niedokwiennej, można leczyć dziecko za pomocą hipotermii terapeutycznej (chłodzenie). Ważne jest, aby terapia ta rozpoczęła się w przeciągu sześciu godzin od wystąpienia asfiksji porodowej. 

Hipotermia terapeutyczna może zmniejszyć lub zapobiec trwałemu uszkodzeniu mózgu u niektórych dzieci. U wielu dzieci, u których doszło do niedotlenienia okołoporodowego, mogą pojawić się następujące problemy:

  • porażenie mózgowe
  • uszkodzenie mózgu, w tym kory mózgowej, zwojów podstawy i leukomalacja okołokomorowa
  • zaburzenia napadowe, drgawki
  • niepełnosprawność intelektualna i rozwojowa

Poród jest dla dziecka, matki a także personelu medycznego szpitala nielada wyzwaniem. Najważniejsze podczas porodu jest zatem nie dopuścić do urazu lub niedotlenienia okołoporodowego, który dla noworodka jest poważnym stanem zagrożenia życia.

  • Najczęściej do niedotlenienia płodu   ( zamartwicy urodzeniowej )  dochodzi na skutek urazu porodowego lub  przypadku źle prowadzonej akcji porodowej przez personel medyczny szpitala.
  • Na niedotlenienie wewnątrzmaciczne podczas porodu wskazuje nieprawidłowa czynność serca płodu odczytywana na aparacie KTG. Jeżeli podczas zapisów KTG w trakcie porodu, tętno płodu spada poniżej 100 uderzeń na minutę przez co najmniej 2 lub 3 minuty, lekarz prowadzący poród powinien zdiagnozować ciężka bradykardię i zalecić nagłe cesarskie cięcie.
  • Przyczyną niedotlenienia mózgu noworodka mogą być też błędy ze strony personelu medycznego prowadzącego poród. Nieprawidłowe podanie środków wywołujących bóle porodowe powoduje niedotlenienie macicy, łożyska i płodu.

Jeżeli na skutek zaniedbania lekarzy doszło do uszczerbku na zdrowiu matki lub dziecka, poszkodowani mogą uzyskać rekompensatę za doznaną krzywdę w postaci odszkodowania, zadośćuczynienia oraz dożywotniej renty.

Zachęcamy do zadawania pytań naszym prawnikom. Zespół prawny Fundacji Od Poczęcia Do Narodzin posiada odpowiednie doświadczenie i dokłada wszelkich starań, aby rzetelnie ocenić czy doszło do błędy lekarskiego podczas porodu. Mimo, że nasza siedziba jest w Warszawie, działamy na terenie całej Polski.

Skontaktuj się z naszymi prawnikami w celu uzyskania darmowej konsultacji prawnej.  Jesteśmy po to, by Ci pomóc.

bezpłatna porada prawna

Asfiksja u noworodka – przyczyny 

Tlen musi przepłynąć przez płuca matki, serce, naczynia krwionośne, macicę i łożysko, a następnie przejść przez pępowinę, aby dostać się do nienarodzonego dziecka. Problem na każdym etapie tej drogi może spowodować asfiksję porodową, zwłaszcza jeśli matka i dziecko nie otrzymają właściwej opieki medycznej. Oto niektóre typowe przyczyny niedotlenienia płodowego/asfiksji porodowej:

  • odklejenie łożyska – jest to powikłanie, w którym łożysko oddziela się od ściany macicy przed urodzeniem dziecka. Odklejenie łożyska może spowodować ciężkie krwawienie i utratę tlenu u dziecka
  • pęknięcie macicy – pęknięta macica może spowodować poważne krwotoki u matki oraz utratę tlenu u płodu
  • problemy z pępowiną – powikłania w obrębie pępowiny obejmują: wypadnięcie pępowiny, okręcenie się pępowiny wokół ciała dziecka, krótki sznur pępowinowy i węzeł prawdziwy. Wszystkie te powikłania mogą powodować poważne niedobory tlenu u dziecka
  • niewydolność łożyska – gdy naczynia w łożysku są nieprawidłowo zbudowane, dziecko może doświadczyć długotrwałej deprywacji tlenu i pożywienia. Poza udarami związanymi z niedotlenieniem, może także dojść do wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu (IUGR)
  • stan przedrzucawkowy – dzieje się tak, gdy matka ma wysokie ciśnienie krwi rozpoznane w czasie ciąży, co może spowodować zmniejszenie przepływu krwi u dziecka i inne poważne problemy, w tym rzucawkę
  • łożysko przodujące – występuje, gdy łożysko utworzyło się blisko otworu macicy, częściowo lub całkowicie blokując szyjkę macicy matki, która jest otworem kanału rodnego
  • udar – udar okołoporodowy pojawia się, gdy naczynia krwionośne w mózgu dziecka zostają zablokowane. Może to być spowodowane niedotlenieniem porodowym. Encefalopatia niedotlenieniowo-niedokrwienna i udar często występują razem

  • przedwczesne pęknięcie błon płodowych (PROM) – PROM pojawia się, gdy pęcherz płodowy pęka przed porodem. PROM może prowadzić do wypadnięcia pępowiny i jej ucisku, a ostatecznie powoduje brak tlenu w mózgu dziecka
  • przedłużający się poród
  • małowodzie  – jest to stan, w którym matka ma niski poziom płynu owodniowego. Małowodzie naraża dziecko na znaczne ryzyko wypadnięcia lub ściśnięcia pępowiny, co może prowadzić do asfiksji okołoporodowej
  • niskie ciśnienie krwi u matki  – znieczulenie zewnątrzoponowe może powodować niskie ciśnienie krwi (niedociśnienie) u matki. Stan ten zagraża życiu matki i dziecka
  • zbyt późna decyzja o cięciu cesarskim – odwlekanie przez lekarza decyzji o cesarskim cięciu, może doprowadzić do uszczerbku na zdrowiu lub śmierci noworodka

asfiksja u noworodka

Asfiksja – w jaki sposób udar mózgu powoduje uszkodzenia mózgu?

Stopień uszkodzenia mózgu, jakiego doświadcza dziecko, gdy występuje asfiksja okołoporodowa, zależy od:

  • nasilenia asfiksji okołoporodowej 
  • czasu trwania niedotlenienia
  • medycznego postępowania z dzieckiem w trakcie i po porodzie

Kiedy dziecko doświadcza asfiksji okołoporodowej, KTG monitorujące pracę serca w trakcie porodu będzie wykazywało spadki tętna u płodu. Kiedy dochodzi do tachykardii i tętno dziecka spada poniżej 100 uderzeń na minutę, zespół medyczny powinien interweniować. W takich sytuacjach zalecane jest: podanie matce płynów i tlenu, zmiana pozycji ułożenia, w celu zwiększenia przepływu krwi oraz utlenienia u dziecka.

Zespół medyczny powinien również być przygotowany do ewentualnego cięcia cesarskiego. Gdyby powyższe zabiegi nie przyniosły poprawy, a tętno dziecka nie wróciłoby do normy. Cięcie cesarskie jest zwykle najszybszym i najbezpieczniejszym sposobem wydobycia dziecka w sytuacji zagrożenia jego zdrowia lub życia. Im wcześniej dziecko przyjdzie na świat, tym szybciej personel medyczny będzie mógł udzielić mu bezpośredniej pomocy.

Kiedy podczas porodu dochodzi do asfiksji okołoporodowej, czyli u dziecka występuje niedotlenienie, dochodzi do metabolizmu beztlenowego i produkcji kwasu mlekowego. Kiedy w krwi dziecka gromadzi się dużo kwasu, nazywa się to kwasicą . Kwasica i niedotlenienie mogą zmniejszać czynność serca, co prowadzi do obniżenia ciśnienia krwi (niedociśnienie) i niedostatecznego przepływu krwi w mózgu (niedokrwienie). Niedokrwienie dodatkowo osłabia możliwość dostarczania tlenu dziecku. Niedotlenienie i niedokrwienie powodują również kaskadę zdarzeń, które zaburzają szlaki metaboliczne. Przedłużający się udar okołoporodowy powoduje, że dziecko jest niedotlenione i  niedostatecznie ukrwione, co z kolei powoduje, że mózg jest pozbawiony glukozy oraz wszystkich innych składników odżywczych, a także tlenu. Ponadto, proces usuwania odpadów jest zakłócany, co powoduje więcej problemów metabolicznych i inne problemy zdrowotne.

Zwykle im dłuższy jest stan niedotlenienia i niedokrwienia, tym większe spustoszenie powstaje w mózgu noworodka. Zespół medyczny musi przeprowadzić badania obrazowania mózgu u dziecka z encefalopatią i szybko zainterweniować. Często wiąże się to z zapewnieniem hipotermii terapeutycznej.

Asfiksja u noworodka – objawy

Jeśli niedotlenienie – niedokrwienie jest na tyle poważne, że może uszkodzić mózg, zwykle rozwija się obrzęk mózgu w ciągu 12-24 godzin. Dziecko z encefalopatią niedotlenieniowo-niedokrwienną może wykazywać następujące objawy:

  • napady padaczkowe, szczególnie w ciągu pierwszych 24-48 godzin życia
  • hipotonia – stan zmniejszonego napięcia mięśniowego
  • słabe łaknienie
  • urazy mózgu
  • urazy wielonarządowe
  • problemy z oddychaniem
  • nieprawidłowa reakcja na światło

Po urodzeniu, dzieci z encefalopatią niedotlenieniowo-niedokrwienną mogą:

Asfiksja u noworodka – leczenie encefalopatii niedokrwiennej

Wykazano, że leczenie hipotermią (schłodzenie mózgu noworodka) w przypadku wystąpienia encefalopatii okołoporodowej zatrzymuje prawie każdy szkodliwy proces, który zaczyna się pojawiać, gdy mózg dziecka doświadcza niedotlenienia/niedokrwienia/zamartwicy. Naukowcy uważają, że jednym z kluczowych powodów, dla których leczenie to chroni mózg, jest zatrzymanie zdarzeń sygnalizacyjnych wewnątrz komórek, które inicjują kaskadę śmierci komórkowej. Leczenie hipotermią może zminimalizować rozmiar trwałego uszkodzenia mózgu u dziecka, które urodziło się niedotlenione. Zabieg ten może pomóc w zapobieganiu rozwoju porażenia mózgowego lub złagodzić postać MPD (mózgowe porażenie dziecięce).

Leczenie hipotermią należy jednak wykonać w ciągu 6 godzin od momentu wystąpienia u dziecka asfiksji okołoporodowej. Często oznacza, że ​​dziecko musi zostać poddane procesowi leczenia już w ciągu 6 godzin od urodzenia. Większość szpitali stosuje metody pozwalające szybko ocenić, czy dziecko kwalifikuje się do leczenia hipotermią.

Asfiksja noworodka – inne metody leczenia encefalopatii niedotlenieniowo-niedokrwiennej

Kiedy dziecko doświadczyło poważnego niedotlenienia okołoporodowego, zespół medyczny musi upewnić się, że nie ma dalszych zakłóceń w przepływie tlenu i krwi do mózgu.

Drgawki w okresie noworodkowym są spowodowane nieprawidłową aktywnością mózgu, która może pochodzić z encefalopatii niedotlenieniowo-niedokrwiennejNapady padaczkowe mogą spowodować uszkodzenie mózgu oraz pogorszyć istniejące uszkodzenia mózgu, dlatego należy je niezwłocznie zdiagnozować i leczyć. Wiele oddziałów intensywnej terapii noworodków ma możliwość wykonywania ciągłej elektroencefalografii (EEG), która oznacza rejestrację aktywności elektrycznej w mózgu. Jeśli istnieje metaboliczny lub inny podstawowy problem medyczny, który może powodować napady padaczkowe, problem powinien być natychmiast zdiagnozowany i leczony.